NALAS’ın Cinsiyete Duyarlı Bütçeleme Kitapçığında MBB Üyesi İki İyi Uygulama Yer Aldı
Yerel yönetimlerin bütçe kararlarını cinsiyet eşitliği perspektifiyle şekillendirmesinin hizmetlere erişim, sosyal kapsayıcılık ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini görünür kılan kitapçık; kadınların ekonomik güçlenmesinden bakım ekonomisine, kapsayıcı kırsal kalkınmadan cinsiyete dayalı şiddetle mücadeleye kadar geniş bir yelpazede başarılı uygulamalara yer veriyor. Kitapçıkta Türkiye’den Marmara Belediyeler Birliği (MBB) üyesi Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Bağcılar Belediyesi tarafından hayata geçirilen iki örnek uygulama da yer alıyor. İki belediyenin iyi uygulama hikâyeleri şehir plancısı Dr. Ervin Sezgin tarafından derlendi.
Mor Haritam Bursa: Veriye Dayalı Eşitlik Yaklaşımı
Yayında yer verilen Bursa Büyükşehir Belediyesinin "Mor Haritam Bursa" uygulaması, cinsiyete duyarlı bütçelemenin dijital teknolojiler ve veri temelli karar alma süreçleriyle nasıl güçlendirilebileceğine örnek gösteriliyor. 2024 yılında hayata geçirilen platform, TÜİK verileri ile belediyeye ait eğitim, sağlık ve sosyal hizmet verilerini bir araya getirerek mahalle ölçeğinde cinsiyet temelli analizler yapılmasına imkân tanıyor. API tabanlı altyapısı sayesinde sürekli güncellenen sistem, kadınların ve dezavantajlı grupların hizmetlere erişimindeki eşitsizlikleri görünür kılarak belediyenin kaynaklarını daha adil ve ihtiyaç odaklı planlamasına katkı sağlıyor.
Platform üzerinden elde edilen veriler doğrultusunda kadınların hizmetlere erişiminin sınırlı olduğu bölgelerde cinsiyet rolleri üzerine farkındalık çalışmaları gerçekleştirildi. Çocuk bakım hizmetleri ve mahalle temelli sosyal destek programları planlandı. Aylık yaklaşık 30 bin kullanıcıya ulaşan uygulama, Bursa Büyükşehir Belediyesinin 2024–2026 Yerel Eşitlik Eylem Planı'nın uygulanmasını destekleyen önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor. "Mor Haritam Bursa", aynı zamanda 2025 Smart City Expo World Congress'te Living and Inclusion kategorisinde finalist olarak gösterildi.
Bağcılar Belediyesi: Engelli Kadınları Sporla Güçlendiren Model
Kitapçıkta yer alan bir diğer örnek ise Bağcılar Belediyesinin "Kadın Para Spor Kulübü" uygulaması oldu. 2008 yılında kurulan kulüp, engelli kadınların spor yoluyla güçlenmesini, toplumsal yaşama daha aktif katılım sağlamasını ve cinsiyet kalıplarının kırılmasını hedefliyor. Başlangıçta sınırlı sayıda branşla faaliyet gösteren kulüp bugün 11 farklı para spor branşında 200'den fazla sporcuya hizmet veriyor ve bunların 80'ini kadın sporcular oluşturuyor. Belediye, cinsiyete duyarlı bütçeleme araçlarını kullanarak kadınların ihtiyaçlarını analiz etti. Ücretsiz ulaşım, spor ekipmanı desteği, ailelere yönelik psikolojik danışmanlık ve rol model kadın sporcuların aile ziyaretleri gibi uygulamalar geliştirdi. Bu yaklaşım sayesinde kadın sporcuların spora katılımı kuruluşundan bu yana yaklaşık on kat artarken, ulusal ve uluslararası müsabakalarda kazanılan madalyalar engelli kadınların görünürlüğünü ve özgüvenini önemli ölçüde artırdı. Yayın, Bağcılar modelini yalnızca spor alanında değil, engelli kadınların eğitim, istihdam ve sosyal yaşama katılımını destekleyen bütüncül bir yerel yönetim yaklaşımı olarak değerlendiriyor.
